Parçada Anlam Konu Anlatımı (5. Sınıf)

73
5-sinif-parcada-anlam

1.  Paragrafta Başlık:

Paragrafta anlatılanları en iyi özetleyen sözcük ya da sözcük grubudur. Şiir için de aynı durum söz konusudur. Paragrafta başlığın temel özellikleri şunlardır:

  • Paragrafın tamamını kapsar.
  • Paragrafın konusu ve ana fikri ile bağlantılıdır.
  • İlgi çekici ve düşündürücüdür.

Paragrafta başlıkla ilgili başlıca soru kalıpları da şu şekildedir:

  • Bu şiirin başlığı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
  • Bu metne en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
2. Paragrafta Konu:

Yazarın üzerinde durduğu olay, durum ya da düşünce paragrafın konusunu oluşturur. Şiir için de aynı durum söz konusudur. Paragrafta konunun temel özellikleri şunlardır:

  • Paragrafın tamamını kapsar.
  • Paragrafta üzerinde durulan olay, durum ya da kavramdır.
  • “Anlatılan nedir?”, “Neden söz ediliyor?” soruları metnin konusunu verir.

Paragrafta konuyla ilgili başlıca soru kalıpları da şu şekildedir:

  • Yazar paragrafta neyden bahsediyor?
  • Yazar bu metinde ne anlatıyor?
  • Yazar bu metinden neden yakınıyor?
  • Bu metnin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
  • Bu parçada aşağıdakilerden hangisinden söz edilmektedir?
3. Paragrafta Ana Fikir (Ana Düşünce):

Okuyucuya verilmek istenen mesajdır. Şiir için de aynı durum söz konusudur. Paragrafta ana fikrin temel özellikleri şunlardır:

  • Verilmek istenen mesajı kapsar.
  • Metinden çıkarılması gereken derstir.
  • “Bu metin hangi amaçla yazılmıştır?”, “Okuyucuya verilmek istenen mesaj nedir?” soruları metnin ana fikrini verir.

Paragrafta ana fikirle ilgili başlıca soru kalıpları da şu şekildedir:

  • Metnin/şiirin ana fikri (ana düşünce, ana duygu, tema) aşağıdakilerden hangisidir?
  • Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
  • Şiirin ana duygusu (teması) aşağıdakilerden hangisidir?
  • Bu parçada hangi özellik vurgulanmıştır?
4. Paragrafta Soru – Cevap:

Parçanın hangi soruya cevap olarak verilmiş olabileceği sorulur. Paragrafta soru – cevap özellikleri şunlardır::

  • Soru ile parça arasında bir bütünlük olmalıdır.
  • İlk cümle genellikle fikir verebilir ancak metnin bütününe mutlaka bakılmalıdır.

Paragrafta soru – cevap ile ilgili başlıca soru kalıpları da şu şekildedir:

  • Bu parçada, aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?
  • Bu parça, aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı olabilir?
  • Aşağıdakilerden hangisi bu soruya cevap olarak söylenmiştir?
5. Paragrafta Hikâye Unsurları:

Olay yazılarında aşağıdaki unsurlar çok önemlidir:

Olay: Yaşanmış ya da yaşanabilecek durumlardır.

Şahıs Kadrosu: Olayları yaşayan ve olaylardan etkilenen kahramanlardır.

Yer (Mekân): Olayın yaşandığı çevre veya mekândır.

Zaman: Olayın yaşandığı dönem, an mevsim ya da gündür.

Anlatıcı: Olayları, kişileri, zamanı ve mekânı okuyucuya aktaran kişidir.


İki tür anlatıcı vardır:

1. Birinci Kişi Ağzıyla Anlatım:

  • Yazar kendi başından geçen ya da içinde bulunduğu bir olayı anlatır.
  • Ben ve biz ifadeleri ile bu ifadelere uygun ekler kullanılır.

2. Üçüncü Kişi Ağzıyla Anlatım:

  • Yazar, duyduğu ya da gördüğü şeyleri anlatır.
  • O ve onlar ifadeleri ile bu ifadeler uygun ekler kullanılır.