Cümlede Anlam Konu Anlatımı (6. Sınıf)

50
6-sinif-cumlede-anlam

1. Öznel Cümleler:

Kişinin düşüncelerini, duygularını, beğenilerini ifade eden; doğruluğu ya da yanlışlığı ispatlanamayan cümlelerdir.

Örnek:

  • Eğirdir Gölü’nü seyretmek insana huzur verir.
  • Yazarın son kitabı içerik olarak oldukça etkileyici.
  • Bu sevimli kedi az önce yanıma geldi.

2. Nesnel Cümleler:

Doğruluğu ya da yanlışlığı ispatlanabilen, kişisel görüş ifade etmeyen cümlelerdir.

Örnek:

  • Türkçe, sözel bir derstir. Bu cümle nesnel bir cümledir. Çünkü Türkçe sözel bir derstir ve bu ispatlanabilir.
  • Her yıl nisan ayında burada festival düzenlenir.
  • Yaban , Yakup Kadri Karaosmanoğlu’na ait bir eserdir.

3. Abartma Cümleleri:

Bir şeyi olduğundan daha çok ya da daha az göstererek anlatan cümlelerdir.

Örnek:

  • Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır.
  • Dünyalar kadar işim var.
  • Dün film izlerken gülmekten öldük.

4. Örnekleme Cümleleri:

Anlatılmak istenen bir düşünceyi örnek vererek somutlaştırmaktır.

Örnek:

  • Ülkemizde turistlerin ilgisini çeken pek çok il vardır: İstanbul,Nevşehir,Antalya…
  • Mutfağa sanki aylardır hiçbir canlı girmemiş gibiydi:kirli tabaklar,çöpler…

5. Sebep (Neden) – Sonuç Cümleleri:

Herhangi bir olayın veya durumun gerçekleşme ya da gerçekleşmeme nedeninin ortaya koyulduğu cümlelerdir.

“-diğinden, -ınca; için, diye, nedeniyle, sebebiyle, ile” gibi kullanımlarla sebep anlamı sağlanabilir.

Örnek:

  • Kar yağdığı için yollar kapandı.
  • Vaktim olmadığından sinemaya gidemedim.
  • Çocuğunun hastalanması sebebiyle hastaneye gitti.
  • Karnım acıktığından dolayı az önce bir şeyler yedim.

6. Amaç – Sonuç Cümleleri:

Herhangi bir olayın veya durumun gerçekleşme ya da gerçekleşmeme amacının ortaya koyulduğu cümlelerdir.

“-mak için, -mak üzere; amacıyla, gayesiyle, maksadıyla, diye, üzere” gibi kullanımlarla amaç anlamı sağlanabilir.

Örnek:

  • Ödevlerini yapmak için kütüphaneye gitti.
  • İlacını zamanında alsın diye onu eczaneye götürdüm.
  • Seni görmek üzere yola çıkmış.
  • İşe yetişmek için hızlı adımlarla ilerliyordu.

Not:

Amaç – sonuç cümlelerinin sebep – sonuç cümlelerinden farkı, amacın henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi planlanan, hedeflenen olmasıdır.

Seni görmek için
Amaç
geldim.
Sonuç

“Görme” eylemi henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi hedeflenmiştir. Bu yüzden amaç – sonuç cümledir.

Seni gördüğüm için
Sebep
geldim.
Sonuç

“Görme” eylemi gerçekleşmiştir. Bu yüzden sebep sonuç cümledir.

7. Koşul (Şart) – Sonuç Cümleleri:

Herhangi bir olayın veya durumun gerçekleşme ya da gerçekleşmeme şartının, başka bir olaya veya duruma bağlı olduğu cümlelerdir.

“-se, -ince, -dikçe, -meden; ise, ancak, mi, ama, yalnız, üzere, yeter ki” gibi kullanımlarla koşul anlamı sağlanabilir.

Örnek:

  • Sana kitabımı veririm ama geri vermek şartıyla.
  • İşimizi zamanında yapalım ki sıkıntı yaşamayalım.
  • Kitap okursan başarılı olursun.
  • Günde 3litre su içersen sağlıklı olursun.

8. Duygu Cümleleri:

Hislerimizin ifade edildiği cümlelerdir.

Varsayım:

Gerçekleşmemiş bir olayın gerçekleşmiş gibi ya da gerçekleşmiş bir olayın hiç gerçekleşmemiş gibi ifade edildiği cümlelerdir. Genellikle “diyelim ki, farz edelim, düşün ki” gibi ifadelere yer verilir.

  • Sabahtan beri bunları mı yıkadın?
  • Bu kadarcık  parayla mı ayın geçireceksin?
Azımsama:

Bir şeyi miktarca az bulmak, yetersiz görmek anlamlarını ifade eden cümlelerdir.

  • Akşama kadar sadece iki konu bitirmiş.
  • Bu kadarcık parayla ne alınır ki?
Beklenti Cümleleri:

Gerçekleşmesi beklenen davranış ve işleri ifade eden cümlelerdir. Beklentiler bazen gerçekleşir bazen de gerçekleşmez.

  • Beklenti Cümlesi: Seninle Eğirdir’e gideceğimizi umuyorum.
  • Gerçekleşmiş Beklenti Cümlesi: Ne zamandır istediğim kitabı dün aldım.
  • Gerçekleşmemiş Beklenti Cümlesi: Seninle Eğirdir’e gideceğimizi sanmıştım.
Küçümseme:

Herhangi bir kişiye veya duruma değer vermeme, önemsememe ve onu küçük görme anlamlarını ifade eden cümlelerdir.

  • Sen bu çalışmayla o sınavı kazanabileceğini mi sanıyorsun?
  • Bu belgeyi almakla başarılı olduğunu mu zannediyorsun?
Öneri (Tavsiye):

Bir sorunu çözmek üzere öne sürülen görüş, düşünce ve tekliflerin ifade edildiği cümlelerdir.

  • Bu havalarda uzun kollu giysen iyi olur.
  • Yukarıdaki dolaplara merdivenle çıkabilirsin.

Aşamalı Durum:

Bir durumdan başka bir duruma geçişi ifade eden cümlelerdir. Bu geçiş, aşama aşama iyiye ya da kötüye doğru olabilir. Bu cümlelerde genellikle “günden güne, her geçen gün, git gide” gibi ifadeler kullanılır.

  • Diktiğimiz fidan git gide büyüdü.
  • Elif’in boyu gittikçe uzuyor.
İçerik:

Eserin neyi anlattığını, hangi konuyu ele aldığını ifade eden cümlelerdir.

  • Öğretmenlerin yaşadıklarını ele almış bir eser.
  • Atlarla ilgili bilgiler veren güzel bir kitap olmuş.
Üslup:

Eserde yazarın dili nasıl kullandığını ifade eden cümlelerdir.

  • Yazar bu kitabını yalın bir Türkçe ile yazmış .

9. Benzetme Cümleleri:

Bir varlığı ya da kavramı başka bir varlık ya da kavramın özellikleriyle anlatan cümlelerdir.

Örnek:

Kim bu cennet vatan uğruna olmaz ki feda?

Altın gibi sarı saçları vardı.

10. Karşılaştırma Cümleleri:

Birden fazla varlığın, kavramın ya da durumun; benzerlik, farklılık, üstünlük gibi açılardan karşılaştırıldığı cümlelerdir.

Örnek:

Elif yazı yazma konusunda daha dikkatlidir  . (Üstünlük)

Muhsin de onun kadar yakışıklıdır. (Benzerlik)

En güzel mevsim ilkbahardır. (üstünlük)

11. Cümle Oluşturma:

Karışık olarak verilen sözcüklerden anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturma işidir.

Örnek:

büyüyen – benzer – kitapsız – çocuk – ağaca – susuz Kitapsız büyüyen çocuk ,susuz ağaca benzer.